W Pracowni Tomografii Komputerowej, wchodzącej w skład Zakładu Diagnostyki Obrazowej, wykonywane są badania głównie pacjentom hospitalizowanym w oddziałach szpitalnych. Ponadto Zakład umożliwia diagnostykę pacjentom ambulatoryjnym oraz pacjentom innych podmiotów działalności leczniczej, które zawarły z SPZOZ w Międzyrzecu Podlaskim umowę na badania diagnostyki obrazowej.

Wszystkie informacje dotyczące badania tomografii komputerowej można uzyskać w informacji RTG lub pod numerem telefonu: 83 371 83 80.

Kontakt do Pracowni Tomografii Komputerowej:

83 371 83 79

Informacje dla pacjenta

PRZEBIEG BADANIA

Czym jest tomografia komputerowa?

Tomografia komputerowa (TK) to nowoczesna metoda, wykorzystująca promieniowanie X (promieniowanie rentgenowskie) w celu uwidocznienia badanych tkanek i narządów. 

Badanie jest bezbolesne i wykonywane przez zespół specjalistów pracowni tomografii. 

Przygotowanie do badania

Po zgłoszeniu się na badanie zbierany jest wywiad, w celu uzyskania niezbędnych informacji pomocnych podczas badania. Wyniki wszystkich poprzedzających badań dodatkowych, np. USG, RTG itp. oraz wszystkie badania TK i MR powinny być dostarczone przed wykonaniem tomografii komputerowej.

Pacjent nie musi się rozbierać do badania, należy usunąć wszelkie metalowe elementy ubioru i biżuterię z miejsca podlegającego badaniu.

Badanie

Pacjent układany jest na ruchomym stole, na którym wjeżdża w obszar działania lampy RTG (w tzw. gantry). W czasie badania należy leżeć nieruchomo, instrukcje o sposobie zachowania podczas trwania badania podawane są przez mikrofon (np. nabrać powietrze, zatrzymać, nie oddychać). Jest to istotne do uzyskania obrazów jak najlepszej jakości. Badanie trwa zwykle do 15 minut.

Ewentualne komplikacje

W celu ochrony pacjenta przed promieniowaniem jonizującym stosowane są specjalne fartuchy ochronne. W razie wystąpienia u pacjenta podczas badania objawów niepożądanych, może ono być w każdej chwili przerwane, w celu oceny tych objawów i wdrożenia właściwego postępowania medycznego. W rzadkich przypadkach badanie może być przerwane z przyczyn technicznych. 

OCHRONA PRZED PROMIENIOWANIEM KOBIET W CIĄŻY I DZIECI

Ryzyko związane z ekspozycją na promieniowanie w czasie ciąży zależy od stopnia jej zaawansowania oraz dawki pochłoniętej przez zarodek (płód). Największe ryzyko występuje w pierwszym trymestrze ciąży. Ekspozycja na promieniowanie w okresie wczesnozarodkowym może prowadzić do śmierci zarodka, czyli poronienia, natomiast ekspozycja pomiędzy trzecim i ósmym tygodniem (czyli w okresie organogenezy), może doprowadzić do pojawienia się wad wrodzonych.

Kiedy wykonuje się TK u kobiet w ciąży:

w ograniczonych przypadkach, jeżeli nie może być wykonane po rozwiązaniu;

w sposób zapewniający maksymalną ochronę płodu przed ekspozycją przez wybór właściwej techniki badania oraz stosowanie osłon osobistych na okolice brzucha i miednicy;

planowe badanie metodą TK u kobiet w wieku rozrodczym powinno wykonywać się w 1-10 dniu cyklu, w celu uniknięcia narażenia na promieniowanie w przypadku wczesnej, nierozpoznanej ciąży.

JEŚLI JESTEŚ W CIĄŻY, POINFORMUJ PERSONEL O TYM FAKCIE PRZED WYKONANIEM BADANIA
BADANIE Z KONTRASTEM

Środki kontrastowe stosowane w tomografii komputerowej

W badaniach metodą tomografii komputerowej niektórych okolic ciała, np. jamy brzusznej, wskazane jest dożylne podanie środka kontrastowego, o podaniu którego decyduje lekarz radiolog. 

Aktualnie stosuje się wyłącznie nowoczesne jodowe, niejonowe środki kontrastowe, cechujące się bardzo niskim ryzykiem wystąpienia objawów niepożądanych.

W przypadku zlecenia przez lekarza badania tomografii komputerowej, każdy pacjent powinien zapoznać się z poniższym zestawieniem stanów wpływających na decyzję o podaniu środka kontrastowego oraz zestawieniem możliwych działań niepożądanych, a następnie wyrazić świadomą, pisemną zgodę na jego zastosowanie. 

Stany wpływające na decyzję o dożylnym podaniu środka kontrastowego

Przed zastosowaniem środka kontrastowego należy poinformować lekarza o występowaniu któregokolwiek z poniższych stanów:

  • ciąży lub zamiarze zajścia w ciążę,
  • karmienia piersią lub zamiarze karmienia piersią,
  • astmy lub innego rodzaju alergii,
  • alergii na środki kontrastowe zawierające jod lub dowolną substancję pomocniczą,
  • reakcji na środki kontrastowe w przeszłości,
  • zaburzeń czynności nerek,
  • chorób serca i układu krążenia,
  • cukrzycy,
  • padaczki i innych zaburzeń ze strony układu nerwowego,
  • zaburzeń krążenia w mózgu, np. udaru,
  • nadczynności tarczycy lub podejrzenia nadczynności tarczycy, obrzęku szyi spowodowanego powiększeniem tarczycy (wole),
  • nadciśnienia spowodowanego występowaniem guza chromochłonnego nadnerczy,
  • przyjmowania specjalnych leków, w tym doustnych przeciwcukrzycowych.

Jeśli wystąpi którykolwiek z powyższych stanów, lekarz zdecyduje, czy możliwe jest przeprowadzenie badania ze środkiem kontrastowym.

Możliwe działania niepożądane

Tak jak każdy lek, środek kontrastowy może powodować działania niepożądane, jednak w większości przypadków reakcje uboczne nie występują lub występują w łagodnej postaci.

Najczęściej występują: zaczerwienienie, nudności, uczucie ciepła, wymioty. Niekiedy zaobserwowano reakcje skórne (pokrzywka). 

U niektórych pacjentów, uczulonych na środki cieniujące, może wystąpić tzw. wstrząs anafilaktyczny.

Większość reakcji ubocznych występuje w ciągu pierwszej godziny od podania, jednak bardzo rzadko dochodzi do reakcji opóźnionych (po kilku godzinach lub kilku dniach od podania).

Przygotowanie pacjenta

1. Pacjent powinien wykonać badanie laboratoryjne: 

      a) poziom kreatyniny (GFR) – wynik ważny do tygodnia przed badaniem TK,

      b) poziom TSH – wynik ważny do miesiąca przed badaniem TK. 

2. W dniu badania TK pacjent powinien: 

      a) przynieść wyniki badań wraz ze skierowaniem na badanie TK,

      b) być na czczo – nic nie jeść,

      c) zażyć rano leki na stałe przepisane przez lekarza, nie przerywać leczenia farmakologicznego,

      d) następujące leki odstawić na 24 godziny przed badaniem:

                – SIOFOR

                – METFORMIN

                – METFORMAX

                – i inne zawierające METFORMINĘ.

      e) Pacjent chory na astmę zgłasza się na badanie z przyjmowanymi lekami wziewnymi,

      f) pić od rana wodę niegazowaną, około 1-1,5 litra, małymi łykami, do godziny 9.00, badanie wykonywane jest w godz. 10.00-10.30,

      g) korzystać z WC. 

3. W dniu badania pacjent zgłasza się na badanie około 20-30 minut przed wyznaczoną godziną (pacjenci ambulatoryjni). 

4. Przez dobę po badaniu należy dbać o odpowiednie nawodnienie organizmu w celu wydalenia środka kontrastowego. 

5. W związku z podaniem kontrastu mogą wystąpić następujące reakcje niepożądane i powikłania: uczucie ciepła, metaliczny smak w ustach, zawroty głowy, nudności, wymioty, świąd, pokrzywka, obrzęki, skurcz oskrzeli, spadek RR. Bardzo rzadko mogą się pojawić: drgawki, wstrząs, zatrzymanie akcji serca. 

6. Objawy niepożądane po podaniu stosowanych w Zakładzie Radiologii niejodowych środków kontrastowych występują rzadziej niż po podaniu środków jodowych. 

7. Głównymi przeciwwskazaniami do podania środka kontrastowego są: nadczynność tarczycy, niewydolność nerek i alergia na jodowe środki kontrastowe. 

8. Pacjenci przyjmujący niektóre leki p/cukrzycowe i ze schorzeniami nerek wymagają konsultacji z lekarzem rodzinnym lub specjalistą w zakresie odstawienia leku i ponownego oznaczenia poziomu kreatyniny we krwi po badaniu.

9. W przypadku schorzeń tarczycy pacjent dostarcza pisemną zgodę specjalisty endokrynologa na podanie kontrastu, wystawione maksymalnie 30 dni przed badaniem TK. Przed dostarczeniem skierowania pacjent samodzielnie bądź z lekarzem kierującym powinien wypełnić kwestionariusz „Ankiety Diagnostycznej”.

Jeżeli pacjent badany w trybie ambulatoryjnym nie zamierza odebrać wyniku osobiście, powinien wypełnić upoważnienie osobie uprawnionej do odbioru wyniku. Druk upoważnienia dostępny jest w pracowni Tomografii Komputerowej. Pacjent ambulatoryjny otrzymuje opis badania w wersji papierowej oraz elektronicznej (płyta CD). Czas oczekiwania na wynik: 1 tydzień.

W przypadku rezygnacji z planowanego badania, prosimy o niezwłoczne powiadomienie Pracowni Tomografii Komputerowej!
Wszelkie niezbędne informacje pod numerem telefonu: 83 371 83 80 oraz na www.spzozmc.pl  

Ważne pytania

Co to jest tomografia komputerowa?

Jest to rodzaj skanowania wykorzystującego promieniowanie rentgenowskie (X) w celu zobrazowania wnętrza organizmu, warstwa po warstwie. W wyniku badania powstają zdjęcia poprzecznych przekrojów Twojego ciała, z dużą dokładnością uwidaczniające strukturę narządów. Te zdjęcia są następnie analizowane przez lekarza radiologa i pomogą nam zdiagnozować, czy występują jakieś problemy. Skaner tomograficzny ma wygląd pierścienia, przypominając gigantyczny pączek, a nie tunel – jak każdy się spodziewa.

Czy mogę zabrać ze sobą kogoś z rodziny lub znajomego?

Tak, ale ze względów bezpieczeństwa nie będą oni mogli towarzyszyć ci w pomieszczeniu skanowania tomograficznego – z wyjątkiem bardzo szczególnych okoliczności.

Jak powinienem (powinnam) się ubrać na badanie?

Możesz zostać poproszony(a) o przebranie się w ubranie szpitalne. Jeżeli jednak będziesz mieć na sobie luźne ubranie, które nie zawiera metalowych zamków, guzików czy klipsów (w tym zapięcie biustonosza), wtedy jest możliwe wykonanie u ciebie badania bez konieczności przebierania się.

Czy mogę normalnie przyjmować przepisane mi leki?

Tak, możesz brać wszystkie leki, jakie zwykle przyjmujesz, za wyjątkiem preparatów zawierających metforminę (przy cukrzycy typu 2, insulinooporności). Jeśli zażywasz metforminę, należy jedną dobę przed badaniem tomograficznym odstawić lek, a zacząć go przyjmować po upływie doby od badania – trzeba to uzgodnić z lekarzem.

Jak wygląda przygotowanie do badania?

Gdy przyjdziesz do Pracowni Tomografii Komputerowej, znajdziesz się pod opieką pracowników obsługi i techników radiologów.

Przygotowania wymaga tylko badanie z podaniem kontrastu (zwykle są to badania układu naczyniowego, szyi, jamy brzusznej i miednicy). Nie jedz wtedy przez 4-6 godzin przed badaniem. Nie odstawiaj natomiast picia, a nawet zwiększ ilość wypijanych płynów – powinny to być niesłodzone napoje niegazowane, najlepiej woda. Pij nie tylko przed samym badaniem, ale i po nim. Dzięki temu szybciej usuniesz kontrast z organizmu. Przynieś ze sobą aktualny wynik stężenia kreatyniny we krwi (maksymalnie sprzed 14 dni).

Kontrast to jest specjalny płyn na bazie jodu, pozwalający uzyskać na zdjęciach silniejsze zróżnicowanie pomiędzy poszczególnymi narządami, a także między tkankami zdrowymi i chorymi. Kontrast podawany jest doustnie (od 0,5 do 1 godziny przed badaniem) lub rzadziej dożylnie. Niekiedy, choć bardzo rzadko, w przypadku niektórych skanów brzucha i miednicy zdarza się, że kontrast trzeba podać rektalnie (doodbytniczo). Odbywa się to w pomieszczeniu badań i powinna to być szybka i bezbolesna procedura.

Co dzieje się podczas skanowania?

W pomieszczeniu badań technicy radiolodzy objaśnią przebieg skanowania oraz czego się spodziewać. Możesz też sam zadawać pytania związane z badaniem.

Zostaniesz poproszony(a) o położenie się na plecach lub na brzuchu na stole do badań. Następnie stół ten przesuwa twoje ciało przez skaner, tak żeby zeskanowane zostały odpowiednie obszary ciała. Możesz być poproszony o wstrzymanie oddechu w czasie badania. Rozumiemy, że niektórzy mają trudności ze wstrzymaniem oddechu – powiedz nam, jeśli ciebie to dotyczy.

Skaner nie jest hałaśliwy i procedura nie powinna być bolesna. Wykonujący badanie technik radiologii, jak i asystenci radiolodzy przez cały czas widzą cię przez okno i słyszą przez interkom. Pierścień skanera może się pochylać do przodu lub do tyłu (do około 30° wychylenia), w zależności od tego, jak przebiega badanie.

Czy będę potrzebował zastrzyku?

Niektórzy pacjenci wymagają wstrzyknięcia kontrastu do żyły w zgięciu ręki. Substancja ta bardziej wyraźnie uwidacznia naczynia krwionośne i narządy ciała na obrazach tomografu. Niekiedy rurka, przez którą podawany jest kontrast, wprowadzana jest do żyły w ręku w pokoju przygotowawczym, zanim wejdziesz do pomieszczenia ze skanerem.

Jeśli zastrzyk będzie potrzebny, przeprowadzimy wywiad medyczny, czy nie chorujesz na cukrzycę lub astmę i czy nie masz problemów z nerkami. Powiemy ci również, czego możesz się spodziewać podczas podawania kontrastu (poczucie metalicznego posmaku w ustach i ciepła przebiegającego przez całe ciało, co trwa około 30 sekund). Zgłoś nam od razu, jeśli podczas skanowania poczujesz jakikolwiek dyskomfort w okolicy ręki.     

Jak długo trwa badanie?

Badanie zazwyczaj trwa do 15 minut. Być może będziesz przebywał w pracowni dłużej, jeżeli wyniknie konieczność natychmiastowego zajęcia się pacjentem w nagłym przypadku. Zrobimy jednak wszystko, żeby poinformować cię o jakichkolwiek opóźnieniach.

Czy istnieje jakieś ryzyko związane z badaniem?

Badanie związane jest z ekspozycją na promieniowanie X (rentgenowskie), jednakże ilość tego promieniowania jest ograniczona do minimum, dzięki zaawansowanemu urządzeniu kontrolującemu dawkę, jaką emituje skaner.

Jak wiemy, wszyscy jesteśmy codziennie poddawani działaniu różnego rodzaju promieniowania: i z powietrza, i z powierzchni ziemi, i z materiałów budowlanych. Badanie tomograficzne dostarcza nam dodatkowej dawki promieniowania – X medycznego – na poziomie zależnym od rodzaju badania. Jednak korzyści płynące z wykonania skanu, a więc możliwość postawienia diagnozy i zaplanowania niezbędnego leczenia, są nieporównywalnie większe niż jakiekolwiek niewielkie zwiększenie ryzyka zachorowania na raka, które może zdarzyć się lata lub dekady później.

Wstrzykiwany kontrast zawiera jod, który może spowodować u bardzo niewielu osób reakcję alergiczną. Powinieneś (powinnaś) zgłosić technikom radiologii, jeśli w przeszłości wystąpiła u ciebie reakcja alergiczna na jod lub na substancję kontrastową, albo jeśli masz jakiekolwiek inne alergie. Bardzo rzadko płyn kontrastowy może spowodować drobne uszkodzenie nerek u osób, które już mają problemy z nerkami.

Sporadycznie może się zdarzyć, że po podaniu zastrzyku płyn kontrastowy będzie się wysączał na zewnątrz żyły i spowoduje przejściowy obrzęk i dyskomfort w obrębie ręki. Jest to bardzo mało prawdopodobne, ale jeśli tak się stanie, udzielimy ci dalszych porad.

Co dzieje się po badaniu?

Możesz wrócić do domu od razu po badaniu. Nie ma przeciwwskazań do prowadzenia samochodu oraz do podjęcia zwykłych, codziennych aktywności. Można też normalnie jeść i pić. Jeśli masz wstrzyknięty kontrast, zwiększ ilość wypijanych płynów do końca dnia. Opatrunek z gazy możesz usunąć z ręki mniej więcej po godzinie.

Kiedy i jak poznam wynik badania tomograficznego?

Zdjęcia będą analizowane przez specjalistę radiologa, więc nie otrzymasz wyniku od razu.

Jeśli to lekarz rodzinny skierował cię do nas, wynik badania zostanie wysłany do lekarza rodzinnego. Możesz umówić się z nim na wizytę po 10 dniach.

Jeśli skierował Cię lekarz z tutejszego szpitala lub przychodni specjalistycznej, wynik badania będzie gotowy na czas twojej następnej wizyty u lekarza. Jeśli nie masz umówionej wizyty w ciągu najbliższych trzech tygodni, w sprawie wyniku skontaktuj się z rejestracją Pracowni Tomografii Komputerowej.

Więcej informacji: www.spzozmc.pl
Wszelkie niezbędne informacje pod numerem telefonu: 83 371 83 80
Uwaga: W przypadku rezygnacji z planowanego badania, prosimy o niezwłoczne powiadomienie Pracowni Tomografii Komputerowej!